Clausula - Cronologia

Dentella: /* Testi */

2026-02-11T20:26:26Z

Testi

Dentella: Aggiunto Viti a riferimenti

2025-02-04T11:08:39Z

Aggiunto Viti a riferimenti

← Versione meno recente		Versione delle 13:08, 4 feb 2025
Riga 105:		Riga 105:

	<span id="Sut120">[[#120Sut\|^]]</span> '''Sutter C.''' (ed.) (1984), ''Aus Leben und Schriften des Magisters Boncompagno''. Freiburg i. B.-Leipzig, Akademische Verlagsbuchhandlung von J. C. B. Mohr - Paul Siebek.		<span id="Sut120">[[#120Sut\|^]]</span> '''Sutter C.''' (ed.) (1984), ''Aus Leben und Schriften des Magisters Boncompagno''. Freiburg i. B.-Leipzig, Akademische Verlagsbuchhandlung von J. C. B. Mohr - Paul Siebek.

			'''Viti C.''' (2014), ''Clause''. In G. Giannakis et al. (eds.), Encyclopedia of Ancient Greek Language and Linguistics, vol I. Leiden: Brill, 393-396.

	'''Vivell P.C.''' (ed.) (1917), Anonymous. Commentarius in Micrologum Guidonis Arentini. Akademie der Wissenschaften in Wien, philosophisch-historische Klasse, Sitzungsberichte 1917. Vienna, Hölder, 5-92.		'''Vivell P.C.''' (ed.) (1917), Anonymous. Commentarius in Micrologum Guidonis Arentini. Akademie der Wissenschaften in Wien, philosophisch-historische Klasse, Sitzungsberichte 1917. Vienna, Hölder, 5-92.

Dentella il 08:27, 11 dic 2024

2024-12-11T08:27:11Z

← Versione meno recente		Versione delle 10:27, 11 dic 2024
Riga 2:		Riga 2:
	Il termine ''clausula'' è attestato in ambito retorico, giuridico e grammaticale. Genericamente indica la parte finale di una frase, ma in senso tecnico è passato ad indicare un componente del periodo e poi la frase subordinata.		Il termine ''clausula'' è attestato in ambito retorico, giuridico e grammaticale. Genericamente indica la parte finale di una frase, ma in senso tecnico è passato ad indicare un componente del periodo e poi la frase subordinata.

	Il concetto moderno di ing. ''clause'' non ha un corrispettivo nella grammatica greca antica (Allan <span id="06All">[[#All06\|2006]]</span>; Cotticelli-Kurras <span id="~~Cott22~~">[[#~~22Cott~~\|2022: 351]]</span>).		Il concetto moderno di ing. ''clause'' non ha un corrispettivo nella grammatica greca antica (Allan <span id="06All">[[#All06\|2006]]</span>; Cotticelli-Kurras <span id="22Cott">[[#Cott22\|2022: 351]]</span>).

	== Attestazioni di ''Clausula'' ==		== Attestazioni di ''Clausula'' ==

Dentella il 08:26, 11 dic 2024

2024-12-11T08:26:22Z

← Versione meno recente		Versione delle 10:26, 11 dic 2024
Riga 2:		Riga 2:
	Il termine ''clausula'' è attestato in ambito retorico, giuridico e grammaticale. Genericamente indica la parte finale di una frase, ma in senso tecnico è passato ad indicare un componente del periodo e poi la frase subordinata.		Il termine ''clausula'' è attestato in ambito retorico, giuridico e grammaticale. Genericamente indica la parte finale di una frase, ma in senso tecnico è passato ad indicare un componente del periodo e poi la frase subordinata.

	Il concetto moderno di ing. ''clause'' non ha un corrispettivo nella grammatica greca antica (Allan 2006; Cotticelli-Kurras 2022: 351).		Il concetto moderno di ing. ''clause'' non ha un corrispettivo nella grammatica greca antica (Allan <span id="06All">[[#All06\|2006]]</span>; Cotticelli-Kurras <span id="Cott22">[[#22Cott\|2022: 351]]</span>).

	== Attestazioni di ''Clausula'' ==		== Attestazioni di ''Clausula'' ==

Dentella: /* Riferimenti */

2024-12-11T08:24:41Z

Riferimenti

← Versione meno recente		Versione delle 10:24, 11 dic 2024
Riga 82:		Riga 82:
	'''Cotticelli-Kurras P.''' (2020), ''Clause relations in Ancient Greek Grammatical tradition?.'' In P. Cotticelli-Kurras (ed.), ''Word, phrase and sentence in Relation. Ancient Grammars and Contexts'' (Trends in Classics, Supplementary Volumes 99). Berlin, De Gruyter Mouton, 1-50.		'''Cotticelli-Kurras P.''' (2020), ''Clause relations in Ancient Greek Grammatical tradition?.'' In P. Cotticelli-Kurras (ed.), ''Word, phrase and sentence in Relation. Ancient Grammars and Contexts'' (Trends in Classics, Supplementary Volumes 99). Berlin, De Gruyter Mouton, 1-50.

	'''Cotticelli-Kurras P.''' (2022), ''From clausula to clause, 2000 years of metalinguistic history''. In L. Biondi, F. Dedè, A. Scala, C. Meluzzi, M. Vai (eds.), ''Ubi homo, ibi lingua. Studi in onore di Maria Patrizia Bologna''. Alessandria, Edizioni dell’Orso, 307-327.		<span id="Cott22">[[#22Cott\|^]]</span> '''Cotticelli-Kurras P.''' (2022), ''From clausula to clause, 2000 years of metalinguistic history''. In L. Biondi, F. Dedè, A. Scala, C. Meluzzi, M. Vai (eds.), ''Ubi homo, ibi lingua. Studi in onore di Maria Patrizia Bologna''. Alessandria, Edizioni dell’Orso, 307-327.

	'''Cotticelli-Kurras P.''' (2023), ''The metalanguage of clause structures in medieval grammars: what is about dependent clauses?.'' In P. Cotticelli-Kurras (ed.), ''Metalanguage, glossing, and conceptualization in the grammars of the Middle Ages''. Münster, Nodus Publikationen, 35-65.		'''Cotticelli-Kurras P.''' (2023), ''The metalanguage of clause structures in medieval grammars: what is about dependent clauses?.'' In P. Cotticelli-Kurras (ed.), ''Metalanguage, glossing, and conceptualization in the grammars of the Middle Ages''. Münster, Nodus Publikationen, 35-65.
Riga 92:		Riga 92:
	<span id="Ale33">[[#33Ale\|^]]</span> '''Alessio G.C.''' (ed.) (1983), ''Bene Florentinus, Candelabrum''. Padova, Antenore.		<span id="Ale33">[[#33Ale\|^]]</span> '''Alessio G.C.''' (ed.) (1983), ''Bene Florentinus, Candelabrum''. Padova, Antenore.

	'''Allan K.''' (2006), ''Interpreting Apollonius Dyscolus on mood and psuchichē diathesis''. In A. Keith (ed.), ''Selected Papers from the 2005 Conference of the Australian Linguistic Society'', <nowiki>http://www.als.asn.au</nowiki>, 1-16.		<span id="All06">[[#06All\|^]]</span> '''Allan K.''' (2006), ''Interpreting Apollonius Dyscolus on mood and psuchichē diathesis''. In A. Keith (ed.), ''Selected Papers from the 2005 Conference of the Australian Linguistic Society'', <nowiki>http://www.als.asn.au</nowiki>, 1-16.

	'''Conduché C.''' (2019), ''Clausula, un terme technique de la métrique à la morphologie''. In N. Holmes, M. Ottink, J. Schrickx, M. Selig (eds.), ''Lemmata linguistica latina. Words and Sounds'', I. Berlin-Boston, De Gruyter, 351-367.		'''Conduché C.''' (2019), ''Clausula, un terme technique de la métrique à la morphologie''. In N. Holmes, M. Ottink, J. Schrickx, M. Selig (eds.), ''Lemmata linguistica latina. Words and Sounds'', I. Berlin-Boston, De Gruyter, 351-367.

Dentella: /* Riferimenti */

2024-12-11T08:23:26Z

Riferimenti

← Versione meno recente		Versione delle 10:23, 11 dic 2024
Riga 91:		Riga 91:

	<span id="Ale33">[[#33Ale\|^]]</span> '''Alessio G.C.''' (ed.) (1983), ''Bene Florentinus, Candelabrum''. Padova, Antenore.		<span id="Ale33">[[#33Ale\|^]]</span> '''Alessio G.C.''' (ed.) (1983), ''Bene Florentinus, Candelabrum''. Padova, Antenore.

			'''Allan K.''' (2006), ''Interpreting Apollonius Dyscolus on mood and psuchichē diathesis''. In A. Keith (ed.), ''Selected Papers from the 2005 Conference of the Australian Linguistic Society'', <nowiki>http://www.als.asn.au</nowiki>, 1-16.

	'''Conduché C.''' (2019), ''Clausula, un terme technique de la métrique à la morphologie''. In N. Holmes, M. Ottink, J. Schrickx, M. Selig (eds.), ''Lemmata linguistica latina. Words and Sounds'', I. Berlin-Boston, De Gruyter, 351-367.		'''Conduché C.''' (2019), ''Clausula, un terme technique de la métrique à la morphologie''. In N. Holmes, M. Ottink, J. Schrickx, M. Selig (eds.), ''Lemmata linguistica latina. Words and Sounds'', I. Berlin-Boston, De Gruyter, 351-367.

Dentella il 08:19, 11 dic 2024

2024-12-11T08:19:55Z

← Versione meno recente		Versione delle 10:19, 11 dic 2024
Riga 1:		Riga 1:

	(~~pagina in costruzione~~)		Il termine ''clausula'' è attestato in ambito retorico, giuridico e grammaticale. Genericamente indica la parte finale di una frase, ma in senso tecnico è passato ad indicare un componente del periodo e poi la frase subordinata.

			Il concetto moderno di ing. ''clause'' non ha un corrispettivo nella grammatica greca antica (Allan 2006; Cotticelli-Kurras 2022: 351).

	== Attestazioni di ''Clausula'' ==		== Attestazioni di ''Clausula'' ==

Dentella il 12:28, 15 nov 2024

2024-11-15T12:28:52Z

Dentella il 11:59, 14 nov 2024

2024-11-14T11:59:58Z

Dentella: /* Testi */ Ancoraggi parziali

2024-11-14T11:06:21Z

Testi: Ancoraggi parziali

← Versione meno recente		Versione delle 14:28, 15 nov 2024
Riga 69:		Riga 69:
	* Eberhardus Bethuniensis (et alii), ''Graecismus, 3, De coloribus rhetoricis'', <span id="68Eber">[[#Eber68\|'''14, 68''']]</span>		* Eberhardus Bethuniensis (et alii), ''Graecismus, 3, De coloribus rhetoricis'', <span id="68Eber">[[#Eber68\|'''14, 68''']]</span>
	* ''Glosa super ‘Graecismum’ Eberhardi Bethuniensis'', <span id="1770Glos">[[#Glos1770\|'''83, 1770''']]</span>		* ''Glosa super ‘Graecismum’ Eberhardi Bethuniensis'', <span id="1770Glos">[[#Glos1770\|'''83, 1770''']]</span>
	* Bernardinus Senensis, ''Quadragesimale de christiana religione'', <span id="~~4Bern~~">[[#~~Bern4~~\|'''4''']]</span>		* Bernardinus Senensis, ''Quadragesimale de christiana religione'', <span id="16Bern">[[#Bern16\|'''1, 40, 16''']]</span>

	=== ''Clausula'' in musica ===		=== ''Clausula'' in musica ===
Riga 120:		Riga 120:
	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom29">[[#29Diom\|'''II, 470, 29''']]</span>: ''Ille quoque pes quem antispastum vocant ex brevi et longis duabus et brevi bene in clausula ponitur, ut ‘vir optimus videretur’ et ‘sua manu sororem interfectam esse fateretur’.''		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom29">[[#29Diom\|'''II, 470, 29''']]</span>: ''Ille quoque pes quem antispastum vocant ex brevi et longis duabus et brevi bene in clausula ponitur, ut ‘vir optimus videretur’ et ‘sua manu sororem interfectam esse fateretur’.''

	'''Virgilius Maro grammaticus''', ''Epitomae'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''12, 76, 1''']]</span>: Interiectionum significatio et quia trita est et quia pene supervacua atque incondita a nostris iudicata est, hoc tantum dico, quia uae et eugae cum significant adversa, diptongon in clausula sui habebunt, cum autem ue tantum distinguit et euge laetitiam ostendit, diptongon habere non est necessarium (CPL 1559 b (M), LLA [vol. 8]).		'''Virgilius Maro grammaticus''', ''Epitomae'', <span id="Virg1">[[#1Virg\|'''12, 76, 1''']]</span>: Interiectionum significatio et quia trita est et quia pene supervacua atque incondita a nostris iudicata est, hoc tantum dico, quia uae et eugae cum significant adversa, diptongon in clausula sui habebunt, cum autem ue tantum distinguit et euge laetitiam ostendit, diptongon habere non est necessarium (CPL 1559 b (M), LLA [vol. 8]).

	'''Isidorus Hispalensis''', ''Etymologiarum siue Originum libri XX'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''II, 18, 1-2''']]</span> ''De colo, commate, et periodis'' (CPL 1186): ''Componitur autem instruiturque omnis oratio verbis, commate et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comma est iuncturae finitio, utputa: “Etsi vereor, iudices”, ecce unum comma; sequitur et aliud comma: “ne turpe sit pro fortissimo viro dicere”, et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: “ita ueterem iudiciorum morem requirunt” . Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spiritu proferatur'' (Iafelice 2019: 32).		'''Isidorus Hispalensis''', ''Etymologiarum siue Originum libri XX'', <span id="Isid2">[[#2Isid\|'''II, 18, 1-2''']]</span> ''De colo, commate, et periodis'' (CPL 1186): ''Componitur autem instruiturque omnis oratio verbis, commate et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comma est iuncturae finitio, utputa: “Etsi vereor, iudices”, ecce unum comma; sequitur et aliud comma: “ne turpe sit pro fortissimo viro dicere”, et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: “ita ueterem iudiciorum morem requirunt” . Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spiritu proferatur'' (Iafelice 2019: 32).

	'''''Ars Ambrosiana''''', ''Commentum anonymum in Donati partes maiores'' (CPL 1561 d) ''de nomine'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''de conparatione, 70''']]</span>: ''FORTISSIMUS superlatiuus fit saepe in nominibus tertiae declinationis simus genitiuo clausula addita, in secundae uero nominibus s additur et simus genitiuo, ut iusti iustissimus.''		'''''Ars Ambrosiana''''', ''Commentum anonymum in Donati partes maiores'' (CPL 1561 d) ''de nomine'', <span id="Ambro70">[[#70Ambro\|'''de conparatione, 70''']]</span>: ''FORTISSIMUS superlatiuus fit saepe in nominibus tertiae declinationis simus genitiuo clausula addita, in secundae uero nominibus s additur et simus genitiuo, ut iusti iustissimus.''

	'''Sedulius ~~scotus~~''', ''In Donati artem maiorem'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''2, 118, 9''']]</span>: ''Et haec quidem sono feminina sunt quia in a desinunt quae clausula apud latinos maxime feminini est generis sed sensu masculina sunt et cum dico Fenestella intelligo proprium nomen scriptoris et cum dico Aquila proprium nomen oratoris''.		'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem maiorem'', <span id="Scot9">[[#9Scot\|'''2, 118, 9''']]</span>: ''Et haec quidem sono feminina sunt quia in a desinunt quae clausula apud latinos maxime feminini est generis sed sensu masculina sunt et cum dico Fenestella intelligo proprium nomen scriptoris et cum dico Aquila proprium nomen oratoris''.

	'''Hucbald''', ''De musica'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''191''']]</span>: ''Verum cantilenae corpus “arsi” et “thesi,” id est / “elauatione” tonorum et “positione” com pletur, / donec “periodo,” id est “clausula” siue “circuitu” / suis membris distincta terminetur'' (Grotans 2006: 191).		'''Hucbald''', ''De musica'', <span id="Hucb191">[[#191Hucb\|'''191''']]</span>: ''Verum cantilenae corpus “arsi” et “thesi,” id est / “elauatione” tonorum et “positione” com pletur, / donec “periodo,” id est “clausula” siue “circuitu” / suis membris distincta terminetur'' (Grotans 2006: 191).

	'''Murethach''', ''In Donati artem maiorem'', L&S C670, <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''137, 19''']]</span>: ''Mutatur enim clausula primae personae in clausulam secundae, et secundae in tertiam, et ita per ordinem.''		'''Murethach''', ''In Donati artem maiorem'', L&S C670, <span id="Mure19">[[#19Mure\|'''137, 19''']]</span>: ''Mutatur enim clausula primae personae in clausulam secundae, et secundae in tertiam, et ita per ordinem.''

	'''Anonimo''', ''Commentarius in Micrologum Guidonis Arentini'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''107''']]</span>: ''Clausulas vocat consonantias, quia continente et claudunt hanc vocem harmoniam, id est modulationem'' (Vivell 1917: 107).		'''Anonimo''', ''Commentarius in Micrologum Guidonis Arentini'', <span id="Anon107">[[#107Anon\|'''107''']]</span>: ''Clausulas vocat consonantias, quia continente et claudunt hanc vocem harmoniam, id est modulationem'' (Vivell 1917: 107).

	'''Boncompagnus de Signa''', ''Palma'', <span id="Bon120">[[#120Bon\|'''120''']]</span>: ''Item nota quod post punctum suspensivum nunquam potest esse clausule inceptio. Unde illi, qui scribunt salutem vel aliquid positum loco salutationis per litteram grossam, ambulant tamquam ceci, qui viam, per quam gradiuntur, penitus ignorant'' (Sutter <span id="120Sut">[[#Sut120\|1984: 120]]</span>).		'''Boncompagnus de Signa''', ''Palma'', <span id="Bon120">[[#120Bon\|'''120''']]</span>: ''Item nota quod post punctum suspensivum nunquam potest esse clausule inceptio. Unde illi, qui scribunt salutem vel aliquid positum loco salutationis per litteram grossam, ambulant tamquam ceci, qui viam, per quam gradiuntur, penitus ignorant'' (Sutter <span id="120Sut">[[#Sut120\|1984: 120]]</span>).
Riga 140:		Riga 140:
	'''Magister Gaufridus''', ''Summa de arte dictandi'', <span id="Gau911">[[#911Gau\|'''911''']]</span>: ''Item viciosum est illum colorem qui dicitur 'similiter desinens' amplius quam semel in eadem clausula collocari, quia gerit rithmi vultum: et non solum a rithmo, sed etiam a specie rithmi abstinendum est'' (Licitra <span id="911Lic">[[#Lic911\|1966: 911]]</span>).		'''Magister Gaufridus''', ''Summa de arte dictandi'', <span id="Gau911">[[#911Gau\|'''911''']]</span>: ''Item viciosum est illum colorem qui dicitur 'similiter desinens' amplius quam semel in eadem clausula collocari, quia gerit rithmi vultum: et non solum a rithmo, sed etiam a specie rithmi abstinendum est'' (Licitra <span id="911Lic">[[#Lic911\|1966: 911]]</span>).

	'''Eberhardus Bethuniensis''' (et alii), ''Graecismus'', ''3, De coloribus rhetoricis'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''14, 68''']]</span>: ''‘Disiunctum’ est, si quaeque suum fert clausula uerbum: ‘Romanus populus Gallos sub Caesare uicit,’ ‘Sub duce Pompeio Mithridatica regna subegit’, ‘Hannibalis uires Scipionis nomine fregit’.''		'''Eberhardus Bethuniensis''' (et alii), ''Graecismus'', ''3, De coloribus rhetoricis'', <span id="Eber68">[[#68Eber\|'''14, 68''']]</span>: ''‘Disiunctum’ est, si quaeque suum fert clausula uerbum: ‘Romanus populus Gallos sub Caesare uicit,’ ‘Sub duce Pompeio Mithridatica regna subegit’, ‘Hannibalis uires Scipionis nomine fregit’.''

	'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''2, 9, 96, 150''']]</span>: ''Fiet asymbasma sine recto clausula plena: ‘me taedet vitii; placet illi iura tueri’.''		'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'', <span id="Vill150">[[#150Vill\|'''2, 9, 96, 150''']]</span>: ''Fiet asymbasma sine recto clausula plena: ‘me taedet vitii; placet illi iura tueri’.''

	'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''4, 12, 165, 2481-86''']]</span>: ''Clausula totalis tibi format ‘homop toton’ uno casu contenta: ‘flentes tristes lacrimantes’ […]. Per varios casus distincta ‘polyptoton’ implet clausula: ‘litoribus contraria litora, fluctus fluctibus esse precor, populos populis inimicos’.''		'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'', <span id="Vill86">[[#86Vill\|'''4, 12, 165, 2481-86''']]</span>: ''Clausula totalis tibi format ‘homop toton’ uno casu contenta: ‘flentes tristes lacrimantes’ […]. Per varios casus distincta ‘polyptoton’ implet clausula: ‘litoribus contraria litora, fluctus fluctibus esse precor, populos populis inimicos’.''

	'''Alexander Halensis''', ''Glossa in quattuor libros Sententiarum'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''20-24''']]</span>: ''Et sensus dictae auctoritatis talis est, ut haec clausula ‘frustra essent’ etc. determinet hoc quod dico: ‘si periret homo’ etc.'' (Glossa in librum tertium sec. codicem L, distinctio: 20. De necessitate passionis et de tanto eius pretio; item de traditione Christi a Deo, Iuda et Iudaeis, 25, 242, 24).		'''Alexander Halensis''', ''Glossa in quattuor libros Sententiarum'', <span id="Hale24">[[#24Hale\|'''20-24''']]</span>: ''Et sensus dictae auctoritatis talis est, ut haec clausula ‘frustra essent’ etc. determinet hoc quod dico: ‘si periret homo’ etc.'' (Glossa in librum tertium sec. codicem L, distinctio: 20. De necessitate passionis et de tanto eius pretio; item de traditione Christi a Deo, Iuda et Iudaeis, 25, 242, 24).

	'''Bene Florentinus,''' ''Candelabrum,'' <span id="Flo33">[[#33Flo\|'''33''']]</span>: ''Abusive tamen, sicut una vocalis est sillaba, sic est quandoque clausula uni membris, que grece monocolon vocatur, ut si dicam: “Fides est virtutum omnium fundamentum”'' (Alessio <span id="33Ale">[[#Ale33\|1983: 33]]</span>).		'''Bene Florentinus,''' ''Candelabrum,'' <span id="Flo33">[[#33Flo\|'''33''']]</span>: ''Abusive tamen, sicut una vocalis est sillaba, sic est quandoque clausula uni membris, que grece monocolon vocatur, ut si dicam: “Fides est virtutum omnium fundamentum”'' (Alessio <span id="33Ale">[[#Ale33\|1983: 33]]</span>).
Riga 154:		Riga 154:
	'''Guido Faba''', ''Ars Dictaminis'', <span id="Fab350">[[#350Fab\|'''350''']]</span>: ''Item nota quod participium semper debet poni in eadem clausula cum suo verbo a quo regitur. Item nota quod inter participium et verbum a quo regitur, coniunctio vim copulandi habens vel vocem aut etiam intellectum, cadere nunquam potest, cum participium in se copulam habeat interclusam'' (Gaudenzi <span id="350Gaud">[[#Gaud350\|1890: 350]]</span>).		'''Guido Faba''', ''Ars Dictaminis'', <span id="Fab350">[[#350Fab\|'''350''']]</span>: ''Item nota quod participium semper debet poni in eadem clausula cum suo verbo a quo regitur. Item nota quod inter participium et verbum a quo regitur, coniunctio vim copulandi habens vel vocem aut etiam intellectum, cadere nunquam potest, cum participium in se copulam habeat interclusam'' (Gaudenzi <span id="350Gaud">[[#Gaud350\|1890: 350]]</span>).

	'''Rogerus Bacon''', ''Opus tertium'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''62, 250, 19''']]</span>: ''Nam potest esse multiplex clausula absoluta; sed illa quae non statim perficitur, facit comma; et secunda, quae immediate perficit, facit colon; ut in primis exemplis est expositum'' (capitula LXXV a J.S. Brewster anno 1859 divulgata).		'''Rogerus Bacon''', ''Opus tertium'', <span id="Roge19">[[#19Roge\|'''62, 250, 19''']]</span>: ''Nam potest esse multiplex clausula absoluta; sed illa quae non statim perficitur, facit comma; et secunda, quae immediate perficit, facit colon; ut in primis exemplis est expositum'' (capitula LXXV a J.S. Brewster anno 1859 divulgata).

	'''''Glosa super ‘Graecismum’ Eberhardi Bethuniensis''''', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''83, 1770''']]</span>: ''Ecce qualiter dictiones ibi posite in prima clausula respondent dictionibus positis in secunda (''I-III et prologi 1b. de figuris schema tis, 1b. 14. Antitheta; 1b. 15. Syndiasmos, modus'').''		'''''Glosa super ‘Graecismum’ Eberhardi Bethuniensis''''', <span id="Glos1770">[[#1770Glos\|'''83, 1770''']]</span>: ''Ecce qualiter dictiones ibi posite in prima clausula respondent dictionibus positis in secunda (''I-III et prologi 1b. de figuris schema tis, 1b. 14. Antitheta; 1b. 15. Syndiasmos, modus'').''

	'''Bernardinus Senensis''', ''Quadragesimale de christiana religione'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''1, 40, 16''']]</span>: ''Et sic patet quod praedicta notificatio nihil continet superfluum nec diminutum, nec est in ea clausula nec dictio, immo etiam nec syllaba otiosa'' (4. Feria tertia post dominicam in quinquagesima, 1,1).		'''Bernardinus Senensis''', ''Quadragesimale de christiana religione'', <span id="Bern16">[[#16Bern\|'''1, 40, 16''']]</span>: ''Et sic patet quod praedicta notificatio nihil continet superfluum nec diminutum, nec est in ea clausula nec dictio, immo etiam nec syllaba otiosa'' (4. Feria tertia post dominicam in quinquagesima, 1,1).

	'''Lodovico Dolce''', ''Libro terzo delle Osservationi nella volgar lingua'', 170-184: ''Gli antichi [...] nell’ordinare i lor punti consideravano [...] se il sentimento del periodo era perfetto - periodo, voce greca che poi più communemente si disse clausula, è tutto quel giro e comprendimento di parole [...] che abbraccia e contiene alcun de’ pensieri che spiegare intendiamo pienamente - et allhora segnavano un punto nel fine al sommo della lettera'' (pagg. 170, 171-174, 179, 180, 182-184).		'''Lodovico Dolce''', ''Libro terzo delle Osservationi nella volgar lingua'', 170-184: ''Gli antichi [...] nell’ordinare i lor punti consideravano [...] se il sentimento del periodo era perfetto - periodo, voce greca che poi più communemente si disse clausula, è tutto quel giro e comprendimento di parole [...] che abbraccia e contiene alcun de’ pensieri che spiegare intendiamo pienamente - et allhora segnavano un punto nel fine al sommo della lettera'' (pagg. 170, 171-174, 179, 180, 182-184).

← Versione meno recente		Versione delle 13:59, 14 nov 2024
Riga 112:		Riga 112:
	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''I, 300, 23''']]</span>: ''Clausula est conpositio verborum plausibilis structurae exitu terminata.''		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''I, 300, 23''']]</span>: ''Clausula est conpositio verborum plausibilis structurae exitu terminata.''

	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''II, 465, 6''']]</span>: ''Alterum ad officium artis grammaticae refertur, hoc est ad pedes, si quidem adsumpta pedum imagine omnis orationis clausula struitur; quod genus [hoc] possis grammaticum, illud rhetoricum magis dicere.''		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom6">[[#6Diom\|'''II, 465, 6''']]</span>: ''Alterum ad officium artis grammaticae refertur, hoc est ad pedes, si quidem adsumpta pedum imagine omnis orationis clausula struitur; quod genus [hoc] possis grammaticum, illud rhetoricum magis dicere.''

	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''II, 466, 18''']]</span>: ''Deinde sic ex plurimis incisis membris que fit periodos in extrema illa clausula, ‘veterem iudiciorum morem requirunt’''.		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom18">[[#18Diom\|'''II, 466, 18''']]</span>: ''Deinde sic ex plurimis incisis membris que fit periodos in extrema illa clausula, ‘veterem iudiciorum morem requirunt’''.

	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''II, 467, 9''']]</span>: ''Clausula quoque e longis firmissima est; sed venit et in breves, quamvis habeatur indifferens ultima.''		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom9">[[#9Diom\|'''II, 467, 9''']]</span>: ''Clausula quoque e longis firmissima est; sed venit et in breves, quamvis habeatur indifferens ultima.''

	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="~~Diom23~~">[[#~~23Diom~~\|'''II, 470, 29''']]</span>: ''Ille quoque pes quem antispastum vocant ex brevi et longis duabus et brevi bene in clausula ponitur, ut ‘vir optimus videretur’ et ‘sua manu sororem interfectam esse fateretur’.''		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom29">[[#29Diom\|'''II, 470, 29''']]</span>: ''Ille quoque pes quem antispastum vocant ex brevi et longis duabus et brevi bene in clausula ponitur, ut ‘vir optimus videretur’ et ‘sua manu sororem interfectam esse fateretur’.''

	'''Virgilius Maro grammaticus''', ''Epitomae'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''12, 76, 1''']]</span>: Interiectionum significatio et quia trita est et quia pene supervacua atque incondita a nostris iudicata est, hoc tantum dico, quia uae et eugae cum significant adversa, diptongon in clausula sui habebunt, cum autem ue tantum distinguit et euge laetitiam ostendit, diptongon habere non est necessarium (CPL 1559 b (M), LLA [vol. 8]).		'''Virgilius Maro grammaticus''', ''Epitomae'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''12, 76, 1''']]</span>: Interiectionum significatio et quia trita est et quia pene supervacua atque incondita a nostris iudicata est, hoc tantum dico, quia uae et eugae cum significant adversa, diptongon in clausula sui habebunt, cum autem ue tantum distinguit et euge laetitiam ostendit, diptongon habere non est necessarium (CPL 1559 b (M), LLA [vol. 8]).
Riga 144:		Riga 144:
	'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''2, 9, 96, 150''']]</span>: ''Fiet asymbasma sine recto clausula plena: ‘me taedet vitii; placet illi iura tueri’.''		'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''2, 9, 96, 150''']]</span>: ''Fiet asymbasma sine recto clausula plena: ‘me taedet vitii; placet illi iura tueri’.''

	'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'',<span id="Diom23">[[#23Diom\|'''4, 12, 165, 2481-86''']]</span>: ''Clausula totalis tibi format ‘homop toton’ uno casu contenta: ‘flentes tristes lacrimantes’ […]. Per varios casus distincta ‘polyptoton’ implet clausula: ‘litoribus contraria litora, fluctus fluctibus esse precor, populos populis inimicos’.''		'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''4, 12, 165, 2481-86''']]</span>: ''Clausula totalis tibi format ‘homop toton’ uno casu contenta: ‘flentes tristes lacrimantes’ […]. Per varios casus distincta ‘polyptoton’ implet clausula: ‘litoribus contraria litora, fluctus fluctibus esse precor, populos populis inimicos’.''

	'''Alexander Halensis''', ''Glossa in quattuor libros Sententiarum'', ~~20-24~~<span id="Diom23">[[#23Diom\|'''~~I, 300, 23~~''']]</span>: ''Et sensus dictae auctoritatis talis est, ut haec clausula ‘frustra essent’ etc. determinet hoc quod dico: ‘si periret homo’ etc.'' (Glossa in librum tertium sec. codicem L, distinctio: 20. De necessitate passionis et de tanto eius pretio; item de traditione Christi a Deo, Iuda et Iudaeis, 25, 242, 24).		'''Alexander Halensis''', ''Glossa in quattuor libros Sententiarum'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''20-24''']]</span>: ''Et sensus dictae auctoritatis talis est, ut haec clausula ‘frustra essent’ etc. determinet hoc quod dico: ‘si periret homo’ etc.'' (Glossa in librum tertium sec. codicem L, distinctio: 20. De necessitate passionis et de tanto eius pretio; item de traditione Christi a Deo, Iuda et Iudaeis, 25, 242, 24).

	'''Bene Florentinus,''' ''Candelabrum,'' <span id="Flo33">[[#33Flo\|'''33''']]</span>: ''Abusive tamen, sicut una vocalis est sillaba, sic est quandoque clausula uni membris, que grece monocolon vocatur, ut si dicam: “Fides est virtutum omnium fundamentum”'' (Alessio <span id="33Ale">[[#Ale33\|1983: 33]]</span>).		'''Bene Florentinus,''' ''Candelabrum,'' <span id="Flo33">[[#33Flo\|'''33''']]</span>: ''Abusive tamen, sicut una vocalis est sillaba, sic est quandoque clausula uni membris, que grece monocolon vocatur, ut si dicam: “Fides est virtutum omnium fundamentum”'' (Alessio <span id="33Ale">[[#Ale33\|1983: 33]]</span>).
Riga 152:		Riga 152:
	'''Guido Faba''', ''Ars Dictaminis'', <span id="Fab347">[[#347Fab\|'''347''']]</span>: ''Item est alia pulcritudo laudabilis, ut sine coniunctionis suffragio duo verba personalia clausulam debeant terminare. Exemplum: “Celestis pietas, dum peccatores corrigit, consolatur, et eorum qui ceciderunt miseretur”'' (Gaudenzi <span id="347Gaud">[[#Gaud347\|1890: 347]]</span>).		'''Guido Faba''', ''Ars Dictaminis'', <span id="Fab347">[[#347Fab\|'''347''']]</span>: ''Item est alia pulcritudo laudabilis, ut sine coniunctionis suffragio duo verba personalia clausulam debeant terminare. Exemplum: “Celestis pietas, dum peccatores corrigit, consolatur, et eorum qui ceciderunt miseretur”'' (Gaudenzi <span id="347Gaud">[[#Gaud347\|1890: 347]]</span>).

	'''Guido Faba''', ''Ars Dictaminis'', <span id="~~Gaud350~~">[[#~~350Gaud~~\|'''350''']]</span>: ''Item nota quod participium semper debet poni in eadem clausula cum suo verbo a quo regitur. Item nota quod inter participium et verbum a quo regitur, coniunctio vim copulandi habens vel vocem aut etiam intellectum, cadere nunquam potest, cum participium in se copulam habeat interclusam'' (Gaudenzi <span id="350Gaud">[[#Gaud350\|1890: 350]]</span>).		'''Guido Faba''', ''Ars Dictaminis'', <span id="Fab350">[[#350Fab\|'''350''']]</span>: ''Item nota quod participium semper debet poni in eadem clausula cum suo verbo a quo regitur. Item nota quod inter participium et verbum a quo regitur, coniunctio vim copulandi habens vel vocem aut etiam intellectum, cadere nunquam potest, cum participium in se copulam habeat interclusam'' (Gaudenzi <span id="350Gaud">[[#Gaud350\|1890: 350]]</span>).

	'''Rogerus Bacon''', ''Opus tertium'', ~~62, 250, 19~~<span id="Diom23">[[#23Diom\|'''I, ~~300~~, 23''']]</span>: ''Nam potest esse multiplex clausula absoluta; sed illa quae non statim perficitur, facit comma; et secunda, quae immediate perficit, facit colon; ut in primis exemplis est expositum'' (capitula LXXV a J.S. Brewster anno 1859 divulgata).		'''Rogerus Bacon''', ''Opus tertium'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''62, 250, 19''']]</span>: ''Nam potest esse multiplex clausula absoluta; sed illa quae non statim perficitur, facit comma; et secunda, quae immediate perficit, facit colon; ut in primis exemplis est expositum'' (capitula LXXV a J.S. Brewster anno 1859 divulgata).

	'''''Glosa super ‘Graecismum’ Eberhardi Bethuniensis''''', ~~83, 1770~~<span id="Diom23">[[#23Diom\|'''I, ~~300, 23~~''']]</span>: ''Ecce qualiter dictiones ibi posite in prima clausula respondent dictionibus positis in secunda (''I-III et prologi 1b. de figuris schema tis, 1b. 14. Antitheta; 1b. 15. Syndiasmos, modus'').''		'''''Glosa super ‘Graecismum’ Eberhardi Bethuniensis''''', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''83, 1770''']]</span>: ''Ecce qualiter dictiones ibi posite in prima clausula respondent dictionibus positis in secunda (''I-III et prologi 1b. de figuris schema tis, 1b. 14. Antitheta; 1b. 15. Syndiasmos, modus'').''

	'''Bernardinus Senensis''', ''Quadragesimale de christiana religione ~~1, 40, 16~~''<span id="Diom23">[[#23Diom\|'''I, ~~300~~, 23''']]</span>: ''Et sic patet quod praedicta notificatio nihil continet superfluum nec diminutum, nec est in ea clausula nec dictio, immo etiam nec syllaba otiosa'' (4. Feria tertia post dominicam in quinquagesima, 1,1).		'''Bernardinus Senensis''', ''Quadragesimale de christiana religione'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''1, 40, 16''']]</span>: ''Et sic patet quod praedicta notificatio nihil continet superfluum nec diminutum, nec est in ea clausula nec dictio, immo etiam nec syllaba otiosa'' (4. Feria tertia post dominicam in quinquagesima, 1,1).

	'''Lodovico Dolce''', ''Libro terzo delle Osservationi nella volgar lingua'', 170-184: ''Gli antichi [...] nell’ordinare i lor punti consideravano [...] se il sentimento del periodo era perfetto - periodo, voce greca che poi più communemente si disse clausula, è tutto quel giro e comprendimento di parole [...] che abbraccia e contiene alcun de’ pensieri che spiegare intendiamo pienamente - et allhora segnavano un punto nel fine al sommo della lettera'' (pagg. 170, 171-174, 179, 180, 182-184).		'''Lodovico Dolce''', ''Libro terzo delle Osservationi nella volgar lingua'', 170-184: ''Gli antichi [...] nell’ordinare i lor punti consideravano [...] se il sentimento del periodo era perfetto - periodo, voce greca che poi più communemente si disse clausula, è tutto quel giro e comprendimento di parole [...] che abbraccia e contiene alcun de’ pensieri che spiegare intendiamo pienamente - et allhora segnavano un punto nel fine al sommo della lettera'' (pagg. 170, 171-174, 179, 180, 182-184).

← Versione meno recente		Versione delle 13:06, 14 nov 2024
Riga 110:		Riga 110:
	Se non altrimenti indicato, i testi sono citati secondo il database ''[https://clt.brepolis.net/llta LLT]''.		Se non altrimenti indicato, i testi sono citati secondo il database ''[https://clt.brepolis.net/llta LLT]''.

	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'' I, 300, 23: ''Clausula est conpositio verborum plausibilis structurae exitu terminata.''		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''I, 300, 23''']]</span>: ''Clausula est conpositio verborum plausibilis structurae exitu terminata.''

	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'' II, 465, 6: ''Alterum ad officium artis grammaticae refertur, hoc est ad pedes, si quidem adsumpta pedum imagine omnis orationis clausula struitur; quod genus [hoc] possis grammaticum, illud rhetoricum magis dicere.''		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''II, 465, 6''']]</span>: ''Alterum ad officium artis grammaticae refertur, hoc est ad pedes, si quidem adsumpta pedum imagine omnis orationis clausula struitur; quod genus [hoc] possis grammaticum, illud rhetoricum magis dicere.''

	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'' II, 466, 18: ''Deinde sic ex plurimis incisis membris que fit periodos in extrema illa clausula, ‘veterem iudiciorum morem requirunt’''.		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''II, 466, 18''']]</span>: ''Deinde sic ex plurimis incisis membris que fit periodos in extrema illa clausula, ‘veterem iudiciorum morem requirunt’''.

	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'' II, 467, 9: ''Clausula quoque e longis firmissima est; sed venit et in breves, quamvis habeatur indifferens ultima.''		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''II, 467, 9''']]</span>: ''Clausula quoque e longis firmissima est; sed venit et in breves, quamvis habeatur indifferens ultima.''

	'''Diomedes''', ''Ars grammatica'' II, 470, 29: ''Ille quoque pes quem antispastum vocant ex brevi et longis duabus et brevi bene in clausula ponitur, ut ‘vir optimus videretur’ et ‘sua manu sororem interfectam esse fateretur’.''		'''Diomedes''', ''Ars grammatica'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''II, 470, 29''']]</span>: ''Ille quoque pes quem antispastum vocant ex brevi et longis duabus et brevi bene in clausula ponitur, ut ‘vir optimus videretur’ et ‘sua manu sororem interfectam esse fateretur’.''

	'''Virgilius Maro grammaticus''', ''Epitomae'', 12, 76, 1: Interiectionum significatio et quia trita est et quia pene supervacua atque incondita a nostris iudicata est, hoc tantum dico, quia uae et eugae cum significant adversa, diptongon in clausula sui habebunt, cum autem ue tantum distinguit et euge laetitiam ostendit, diptongon habere non est necessarium (CPL 1559 b (M), LLA [vol. 8]).		'''Virgilius Maro grammaticus''', ''Epitomae'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''12, 76, 1''']]</span>: Interiectionum significatio et quia trita est et quia pene supervacua atque incondita a nostris iudicata est, hoc tantum dico, quia uae et eugae cum significant adversa, diptongon in clausula sui habebunt, cum autem ue tantum distinguit et euge laetitiam ostendit, diptongon habere non est necessarium (CPL 1559 b (M), LLA [vol. 8]).

	'''Isidorus Hispalensis''', ''Etymologiarum siue Originum libri XX'', II, 18, 1-2 ''De colo, commate, et periodis'' (CPL 1186): ''Componitur autem instruiturque omnis oratio verbis, commate et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comma est iuncturae finitio, utputa: “Etsi vereor, iudices”, ecce unum comma; sequitur et aliud comma: “ne turpe sit pro fortissimo viro dicere”, et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: “ita ueterem iudiciorum morem requirunt” . Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spiritu proferatur'' (Iafelice 2019: 32).		'''Isidorus Hispalensis''', ''Etymologiarum siue Originum libri XX'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''II, 18, 1-2''']]</span> ''De colo, commate, et periodis'' (CPL 1186): ''Componitur autem instruiturque omnis oratio verbis, commate et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comma est iuncturae finitio, utputa: “Etsi vereor, iudices”, ecce unum comma; sequitur et aliud comma: “ne turpe sit pro fortissimo viro dicere”, et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: “ita ueterem iudiciorum morem requirunt” . Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spiritu proferatur'' (Iafelice 2019: 32).

	'''''Ars Ambrosiana''''', ''Commentum anonymum in Donati partes maiores'' (CPL 1561 d) ''de nomine: de conparatione''~~, 70~~: ''FORTISSIMUS superlatiuus fit saepe in nominibus tertiae declinationis simus genitiuo clausula addita, in secundae uero nominibus s additur et simus genitiuo, ut iusti iustissimus.''		'''''Ars Ambrosiana''''', ''Commentum anonymum in Donati partes maiores'' (CPL 1561 d) ''de nomine'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''de conparatione, 70''']]</span>: ''FORTISSIMUS superlatiuus fit saepe in nominibus tertiae declinationis simus genitiuo clausula addita, in secundae uero nominibus s additur et simus genitiuo, ut iusti iustissimus.''

	'''Sedulius scotus''', ''In Donati artem maiorem'', 2, 118, 9: ''Et haec quidem sono feminina sunt quia in a desinunt quae clausula apud latinos maxime feminini est generis sed sensu masculina sunt et cum dico Fenestella intelligo proprium nomen scriptoris et cum dico Aquila proprium nomen oratoris''.		'''Sedulius scotus''', ''In Donati artem maiorem'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''2, 118, 9''']]</span>: ''Et haec quidem sono feminina sunt quia in a desinunt quae clausula apud latinos maxime feminini est generis sed sensu masculina sunt et cum dico Fenestella intelligo proprium nomen scriptoris et cum dico Aquila proprium nomen oratoris''.

	'''Hucbald''', ''De musica'', 191: ''Verum cantilenae corpus “arsi” et “thesi,” id est / “elauatione” tonorum et “positione” com pletur, / donec “periodo,” id est “clausula” siue “circuitu” / suis membris distincta terminetur'' (Grotans 2006: 191).		'''Hucbald''', ''De musica'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''191''']]</span>: ''Verum cantilenae corpus “arsi” et “thesi,” id est / “elauatione” tonorum et “positione” com pletur, / donec “periodo,” id est “clausula” siue “circuitu” / suis membris distincta terminetur'' (Grotans 2006: 191).

	'''Murethach''', ''In Donati artem maiorem'', L&S C670, 137, 19: ''Mutatur enim clausula primae personae in clausulam secundae, et secundae in tertiam, et ita per ordinem.''		'''Murethach''', ''In Donati artem maiorem'', L&S C670, <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''137, 19''']]</span>: ''Mutatur enim clausula primae personae in clausulam secundae, et secundae in tertiam, et ita per ordinem.''

	'''Anonimo''', ''Commentarius in Micrologum Guidonis Arentini'', 107: ''Clausulas vocat consonantias, quia continente et claudunt hanc vocem harmoniam, id est modulationem'' (Vivell 1917: 107).		'''Anonimo''', ''Commentarius in Micrologum Guidonis Arentini'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''107''']]</span>: ''Clausulas vocat consonantias, quia continente et claudunt hanc vocem harmoniam, id est modulationem'' (Vivell 1917: 107).

	'''Boncompagnus de Signa''', ''Palma'', <span id="Bon120">[[#120Bon\|'''120''']]</span>: ''Item nota quod post punctum suspensivum nunquam potest esse clausule inceptio. Unde illi, qui scribunt salutem vel aliquid positum loco salutationis per litteram grossam, ambulant tamquam ceci, qui viam, per quam gradiuntur, penitus ignorant'' (Sutter <span id="120Sut">[[#Sut120\|1984: 120]]</span>).		'''Boncompagnus de Signa''', ''Palma'', <span id="Bon120">[[#120Bon\|'''120''']]</span>: ''Item nota quod post punctum suspensivum nunquam potest esse clausule inceptio. Unde illi, qui scribunt salutem vel aliquid positum loco salutationis per litteram grossam, ambulant tamquam ceci, qui viam, per quam gradiuntur, penitus ignorant'' (Sutter <span id="120Sut">[[#Sut120\|1984: 120]]</span>).
Riga 140:		Riga 140:
	'''Magister Gaufridus''', ''Summa de arte dictandi'', <span id="Gau911">[[#911Gau\|'''911''']]</span>: ''Item viciosum est illum colorem qui dicitur 'similiter desinens' amplius quam semel in eadem clausula collocari, quia gerit rithmi vultum: et non solum a rithmo, sed etiam a specie rithmi abstinendum est'' (Licitra <span id="911Lic">[[#Lic911\|1966: 911]]</span>).		'''Magister Gaufridus''', ''Summa de arte dictandi'', <span id="Gau911">[[#911Gau\|'''911''']]</span>: ''Item viciosum est illum colorem qui dicitur 'similiter desinens' amplius quam semel in eadem clausula collocari, quia gerit rithmi vultum: et non solum a rithmo, sed etiam a specie rithmi abstinendum est'' (Licitra <span id="911Lic">[[#Lic911\|1966: 911]]</span>).

	'''Eberhardus Bethuniensis''' (et alii), ''Graecismus'', ''3, De coloribus rhetoricis'', 14, 68: ''‘Disiunctum’ est, si quaeque suum fert clausula uerbum: ‘Romanus populus Gallos sub Caesare uicit,’ ‘Sub duce Pompeio Mithridatica regna subegit’, ‘Hannibalis uires Scipionis nomine fregit’.''		'''Eberhardus Bethuniensis''' (et alii), ''Graecismus'', ''3, De coloribus rhetoricis'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''14, 68''']]</span>: ''‘Disiunctum’ est, si quaeque suum fert clausula uerbum: ‘Romanus populus Gallos sub Caesare uicit,’ ‘Sub duce Pompeio Mithridatica regna subegit’, ‘Hannibalis uires Scipionis nomine fregit’.''

	'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'', 2, 9, 96, 150: ''Fiet asymbasma sine recto clausula plena: ‘me taedet vitii; placet illi iura tueri’.''		'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'', <span id="Diom23">[[#23Diom\|'''2, 9, 96, 150''']]</span>: ''Fiet asymbasma sine recto clausula plena: ‘me taedet vitii; placet illi iura tueri’.''

	'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'', 4, 12, 165, 2481-86: ''Clausula totalis tibi format ‘homop toton’ uno casu contenta: ‘flentes tristes lacrimantes’ […]. Per varios casus distincta ‘polyptoton’ implet clausula: ‘litoribus contraria litora, fluctus fluctibus esse precor, populos populis inimicos’.''		'''Alexander de Villa Dei''', ''Doctrinale'',<span id="Diom23">[[#23Diom\|'''4, 12, 165, 2481-86''']]</span>: ''Clausula totalis tibi format ‘homop toton’ uno casu contenta: ‘flentes tristes lacrimantes’ […]. Per varios casus distincta ‘polyptoton’ implet clausula: ‘litoribus contraria litora, fluctus fluctibus esse precor, populos populis inimicos’.''

	'''Alexander Halensis''', ''Glossa in quattuor libros Sententiarum'', 20-24: ''Et sensus dictae auctoritatis talis est, ut haec clausula ‘frustra essent’ etc. determinet hoc quod dico: ‘si periret homo’ etc.'' (Glossa in librum tertium sec. codicem L, distinctio: 20. De necessitate passionis et de tanto eius pretio; item de traditione Christi a Deo, Iuda et Iudaeis, 25, 242, 24).		'''Alexander Halensis''', ''Glossa in quattuor libros Sententiarum'', 20-24<span id="Diom23">[[#23Diom\|'''I, 300, 23''']]</span>: ''Et sensus dictae auctoritatis talis est, ut haec clausula ‘frustra essent’ etc. determinet hoc quod dico: ‘si periret homo’ etc.'' (Glossa in librum tertium sec. codicem L, distinctio: 20. De necessitate passionis et de tanto eius pretio; item de traditione Christi a Deo, Iuda et Iudaeis, 25, 242, 24).

	'''Bene Florentinus,''' ''Candelabrum,'' <span id="Flo33">[[#33Flo\|'''33''']]</span>: ''Abusive tamen, sicut una vocalis est sillaba, sic est quandoque clausula uni membris, que grece monocolon vocatur, ut si dicam: “Fides est virtutum omnium fundamentum”'' (Alessio <span id="33Ale">[[#Ale33\|1983: 33]]</span>).		'''Bene Florentinus,''' ''Candelabrum,'' <span id="Flo33">[[#33Flo\|'''33''']]</span>: ''Abusive tamen, sicut una vocalis est sillaba, sic est quandoque clausula uni membris, que grece monocolon vocatur, ut si dicam: “Fides est virtutum omnium fundamentum”'' (Alessio <span id="33Ale">[[#Ale33\|1983: 33]]</span>).
Riga 154:		Riga 154:
	'''Guido Faba''', ''Ars Dictaminis'', <span id="Gaud350">[[#350Gaud\|'''350''']]</span>: ''Item nota quod participium semper debet poni in eadem clausula cum suo verbo a quo regitur. Item nota quod inter participium et verbum a quo regitur, coniunctio vim copulandi habens vel vocem aut etiam intellectum, cadere nunquam potest, cum participium in se copulam habeat interclusam'' (Gaudenzi <span id="350Gaud">[[#Gaud350\|1890: 350]]</span>).		'''Guido Faba''', ''Ars Dictaminis'', <span id="Gaud350">[[#350Gaud\|'''350''']]</span>: ''Item nota quod participium semper debet poni in eadem clausula cum suo verbo a quo regitur. Item nota quod inter participium et verbum a quo regitur, coniunctio vim copulandi habens vel vocem aut etiam intellectum, cadere nunquam potest, cum participium in se copulam habeat interclusam'' (Gaudenzi <span id="350Gaud">[[#Gaud350\|1890: 350]]</span>).

	'''Rogerus Bacon''', ''Opus tertium'', 62, 250, 19: ''Nam potest esse multiplex clausula absoluta; sed illa quae non statim perficitur, facit comma; et secunda, quae immediate perficit, facit colon; ut in primis exemplis est expositum'' (capitula LXXV a J.S. Brewster anno 1859 divulgata).		'''Rogerus Bacon''', ''Opus tertium'', 62, 250, 19<span id="Diom23">[[#23Diom\|'''I, 300, 23''']]</span>: ''Nam potest esse multiplex clausula absoluta; sed illa quae non statim perficitur, facit comma; et secunda, quae immediate perficit, facit colon; ut in primis exemplis est expositum'' (capitula LXXV a J.S. Brewster anno 1859 divulgata).

	'''''Glosa super ‘Graecismum’ Eberhardi Bethuniensis''''', 83, 1770: ''Ecce qualiter dictiones ibi posite in prima clausula respondent dictionibus positis in secunda (''I-III et prologi 1b. de figuris schema tis, 1b. 14. Antitheta; 1b. 15. Syndiasmos, modus'').''		'''''Glosa super ‘Graecismum’ Eberhardi Bethuniensis''''', 83, 1770<span id="Diom23">[[#23Diom\|'''I, 300, 23''']]</span>: ''Ecce qualiter dictiones ibi posite in prima clausula respondent dictionibus positis in secunda (''I-III et prologi 1b. de figuris schema tis, 1b. 14. Antitheta; 1b. 15. Syndiasmos, modus'').''

	'''Bernardinus Senensis''', ''Quadragesimale de christiana religione 1, 40, 16'': ''Et sic patet quod praedicta notificatio nihil continet superfluum nec diminutum, nec est in ea clausula nec dictio, immo etiam nec syllaba otiosa'' (4. Feria tertia post dominicam in quinquagesima, 1,1).		'''Bernardinus Senensis''', ''Quadragesimale de christiana religione 1, 40, 16''<span id="Diom23">[[#23Diom\|'''I, 300, 23''']]</span>: ''Et sic patet quod praedicta notificatio nihil continet superfluum nec diminutum, nec est in ea clausula nec dictio, immo etiam nec syllaba otiosa'' (4. Feria tertia post dominicam in quinquagesima, 1,1).

	'''Lodovico Dolce''', ''Libro terzo delle Osservationi nella volgar lingua'', 170-184: ''Gli antichi [...] nell’ordinare i lor punti consideravano [...] se il sentimento del periodo era perfetto - periodo, voce greca che poi più communemente si disse clausula, è tutto quel giro e comprendimento di parole [...] che abbraccia e contiene alcun de’ pensieri che spiegare intendiamo pienamente - et allhora segnavano un punto nel fine al sommo della lettera'' (pagg. 170, 171-174, 179, 180, 182-184).		'''Lodovico Dolce''', ''Libro terzo delle Osservationi nella volgar lingua'', 170-184: ''Gli antichi [...] nell’ordinare i lor punti consideravano [...] se il sentimento del periodo era perfetto - periodo, voce greca che poi più communemente si disse clausula, è tutto quel giro e comprendimento di parole [...] che abbraccia e contiene alcun de’ pensieri che spiegare intendiamo pienamente - et allhora segnavano un punto nel fine al sommo della lettera'' (pagg. 170, 171-174, 179, 180, 182-184).