Congruitas - Cronologia

Righi nuovo il 10:06, 3 mar 2026

2026-03-03T10:06:36Z

← Versione meno recente		Versione delle 12:06, 3 mar 2026
Riga 46:		Riga 46:
	* Tommaso di Erfurt, ''Grammatica speculativa'', <span id="04Tomm">[[#Tomm04\|'''304''']]</span>		* Tommaso di Erfurt, ''Grammatica speculativa'', <span id="04Tomm">[[#Tomm04\|'''304''']]</span>
	* Martinus Dacus, ''Modi significandi'', <span id="87Mart">[[#Mart87\|'''87''']]</span>		* Martinus Dacus, ''Modi significandi'', <span id="87Mart">[[#Mart87\|'''87''']]</span>
	* Goswinus de Marbasio''',''' ''Tractatus de constructione'', 16, 1, [[55]].		* Goswinus de Marbasio''',''' ''Tractatus de constructione'', 16, 1, '''55'''.

	=== Congruitas parametro di correttezza dell’espressione linguistica in ambito logico: ===		=== Congruitas parametro di correttezza dell’espressione linguistica in ambito logico: ===
Riga 110:		Riga 110:
	'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Mart87">[[#87Mart\|'''87''']]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Mart87">[[#87Mart\|'''87''']]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

	'''Goswinus de Marbasio,''' ''Tractatus de constructione'', 16, 1, '''~~[https://wiki.prin2017-sire.eu/~~55 ~~55]~~''': ''Ad ultimum dicendum quod '''congruitas''' causatur ex debita ordinatione dictionis cum dictione sub forma accidentium que sunt media construendi. Et dicitur 'ex debita ordinatione dictionum', quia in omni bona constructione exigitur quod unum constructibile debet significare per se stanter et reliquum dependenter''.		'''Goswinus de Marbasio,''' ''Tractatus de constructione'', 16, 1, '''55''': ''Ad ultimum dicendum quod '''congruitas''' causatur ex debita ordinatione dictionis cum dictione sub forma accidentium que sunt media construendi. Et dicitur 'ex debita ordinatione dictionum', quia in omni bona constructione exigitur quod unum constructibile debet significare per se stanter et reliquum dependenter''.

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|'''833, 21-25''']]</span>:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|'''833, 21-25''']]</span>:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''

Righi nuovo: /* Voci correlate */

2026-03-03T10:05:34Z

Voci correlate

← Versione meno recente		Versione delle 12:05, 3 mar 2026
Riga 46:		Riga 46:
	* Tommaso di Erfurt, ''Grammatica speculativa'', <span id="04Tomm">[[#Tomm04\|'''304''']]</span>		* Tommaso di Erfurt, ''Grammatica speculativa'', <span id="04Tomm">[[#Tomm04\|'''304''']]</span>
	* Martinus Dacus, ''Modi significandi'', <span id="87Mart">[[#Mart87\|'''87''']]</span>		* Martinus Dacus, ''Modi significandi'', <span id="87Mart">[[#Mart87\|'''87''']]</span>
			* Goswinus de Marbasio''',''' ''Tractatus de constructione'', 16, 1, [[55]].

	=== Congruitas parametro di correttezza dell’espressione linguistica in ambito logico: ===		=== Congruitas parametro di correttezza dell’espressione linguistica in ambito logico: ===
Riga 107:		Riga 108:
	'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|'''1, 3, 61''']]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum		'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|'''1, 3, 61''']]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum

	'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Mart87">[[#87Mart\|'''87''']]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Mart87">[[#87Mart\|'''87''']]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

			'''Goswinus de Marbasio,''' ''Tractatus de constructione'', 16, 1, '''[https://wiki.prin2017-sire.eu/55 55]''': ''Ad ultimum dicendum quod '''congruitas''' causatur ex debita ordinatione dictionis cum dictione sub forma accidentium que sunt media construendi. Et dicitur 'ex debita ordinatione dictionum', quia in omni bona constructione exigitur quod unum constructibile debet significare per se stanter et reliquum dependenter''.

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|'''833, 21-25''']]</span>:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|'''833, 21-25''']]</span>:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''

Dentella il 08:38, 13 feb 2026

2026-02-13T08:38:14Z

← Versione meno recente		Versione delle 10:38, 13 feb 2026
Riga 107:		Riga 107:
	'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|'''1, 3, 61''']]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum		'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|'''1, 3, 61''']]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum

	'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="~~Marti87~~">[[#~~87Marti~~\|'''87''']]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Mart87">[[#87Mart\|'''87''']]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|'''833, 21-25''']]</span>:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|'''833, 21-25''']]</span>:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''
Riga 119:		Riga 119:
	'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', <span id="Sedu13">[[#13Sedu\|'''6, 13''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''		'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', <span id="Sedu13">[[#13Sedu\|'''6, 13''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''Tommaso di Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', <span id="Tomm04">[[#04Tomm\|304]]</span>: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''		'''Tommaso di Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', <span id="Tomm04">[[#04Tomm\|'''304''']]</span>: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''

	== Note ==		== Note ==

Dentella il 08:35, 13 feb 2026

2026-02-13T08:35:49Z

← Versione meno recente		Versione delle 10:35, 13 feb 2026
Riga 105:		Riga 105:
	'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', <span id="Dona23">[[#23Dona\|'''23''']]</span>: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''		'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', <span id="Dona23">[[#23Dona\|'''23''']]</span>: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|1, 3, 61]]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum		'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|'''1, 3, 61''']]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum

	'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Marti87">[[#87Marti\|87]]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Marti87">[[#87Marti\|'''87''']]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|1, ~~401, 40~~]]</span>~~833, 21-25~~:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|'''833, 21-25''']]</span>:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, ~~401, 40~~]]</span>~~2, 42~~: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', <span id="Petr42">[[#42Petr\|'''2, 42''']]</span>: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''

	'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, ~~401, 40~~]]</span>~~II, 15~~: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congrua''', sententiam perfectam demonstrans''		'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', <span id="Pris15">[[#15Pris\|'''II, 15''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congrua''', sententiam perfectam demonstrans''

	'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, ~~401, 40~~]]</span>~~XVIII, 5~~: ''et sciendum, quod has quidem constructiones, quae per nominativum absolvuntur, stoici ἀξιώματα vel συμβάματα, id est dignitates vel '''congruitates''', vocabant - ut ‘ego Priscianus scribo, Apollonius ambulat, Plato philosophatur’, illas vero, quibus transitiones ab alia ad aliam fiunt personam, in quibus necesse est cum nominativo etiam obliquum aliquem casum proferri, παρασυμβάματα dicebant, hoc est minus quam '''congruitates''', ut ‘Cicero servat patriam’, quando vero ex duobus obliquis constructio fitἀσύμβαμα, id est '''incongruitatem''', dicebant, ut ‘placet mihi venire ad te’, nominibus ipsis tamen seu verbis hoc exigentibus''		'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', <span id="PrisI5">[[#I5Pris\|'''XVIII, 5''']]</span>: ''et sciendum, quod has quidem constructiones, quae per nominativum absolvuntur, stoici ἀξιώματα vel συμβάματα, id est dignitates vel '''congruitates''', vocabant - ut ‘ego Priscianus scribo, Apollonius ambulat, Plato philosophatur’, illas vero, quibus transitiones ab alia ad aliam fiunt personam, in quibus necesse est cum nominativo etiam obliquum aliquem casum proferri, παρασυμβάματα dicebant, hoc est minus quam '''congruitates''', ut ‘Cicero servat patriam’, quando vero ex duobus obliquis constructio fitἀσύμβαμα, id est '''incongruitatem''', dicebant, ut ‘placet mihi venire ad te’, nominibus ipsis tamen seu verbis hoc exigentibus''

	'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, ~~401, 40~~]]</span>~~6, 13~~: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''		'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', <span id="Sedu13">[[#13Sedu\|'''6, 13''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''~~Thomas of~~ Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|~~1, 401, 40~~]]</span>~~304~~: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''		'''Tommaso di Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', <span id="Tomm04">[[#04Tomm\|304]]</span>: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''

	== Note ==		== Note ==

Dentella il 08:25, 13 feb 2026

2026-02-13T08:25:57Z

← Versione meno recente		Versione delle 10:25, 13 feb 2026
Riga 97:		Riga 97:
	Se non altrimenti indicato, i testi sono citati secondo il database ''<span class="extLink">[https://clt.brepolis.net/llta LLT]</span>''.		Se non altrimenti indicato, i testi sono citati secondo il database ''<span class="extLink">[https://clt.brepolis.net/llta LLT]</span>''.

	'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''		'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|'''1, 401, 40''']]</span>: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''

	'''Alcuinus''', ''Grammatica'', <span id="Alcu13">[[#13Alcu\|858, 13]]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum, '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans: et est oratio dicta quasi oris ratio''		'''Alcuinus''', ''Grammatica'', <span id="Alcu13">[[#13Alcu\|'''858, 13''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum, '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans: et est oratio dicta quasi oris ratio''

	'''Ars Laurenshamensis''', ''Expositio in Donatum maiorem prologus'', <span id="Arsl54">[[#54Arsl\|5, 54]]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans; est autem oratio textus uerborum cum sensu; contextus autem uerborum sine sensu non est oratio; quare? quia non est oris ratio; est oratio dicta quasi oris ratio, eo quod ex ore et ratione consistat''		'''Ars Laurenshamensis''', ''Expositio in Donatum maiorem prologus'', <span id="Arsl54">[[#54Arsl\|'''5, 54''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans; est autem oratio textus uerborum cum sensu; contextus autem uerborum sine sensu non est oratio; quare? quia non est oris ratio; est oratio dicta quasi oris ratio, eo quod ex ore et ratione consistat''

	'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|~~1, 401, 40~~]]</span>23: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''		'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', <span id="Dona23">[[#23Dona\|'''23''']]</span>: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, ~~401~~, 40]]</span>~~1, 3, 61~~: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum		'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|1, 3, 61]]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum

	'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|~~1, 401, 40~~]]</span>87: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Marti87">[[#87Marti\|87]]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, 401, 40]]</span>833, 21-25:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|1, 401, 40]]</span>833, 21-25:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>2, 42: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>2, 42: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''

Dentella il 08:20, 13 feb 2026

2026-02-13T08:20:48Z

Dentella il 08:13, 13 feb 2026

2026-02-13T08:13:53Z

← Versione meno recente		Versione delle 10:13, 13 feb 2026
Riga 30:		Riga 30:
	=== Congruitas come qualità intrinseca della frase nella sua definizione: ===		=== Congruitas come qualità intrinseca della frase nella sua definizione: ===

	* Alcuinus, ''Grammatica'', '''858.13'''.		* Alcuinus, ''Grammatica'', <span id="13Alcu">[[#Alcu13\|'''858, 13''']]</span>
	* ''~~Ars Laurenshamensis :~~ Expositio in Donatum maiorem prologus'', '''5, 54'''.		* Ars Laurenshamensis, ''Expositio in Donatum maiorem prologus'', <span id="54Arsl">[[#Arsl54\|'''5, 54''']]</span>
	* Donatus Orthigraphus, ''Ars grammatica de partibus orationis'', '''23'''.		* Donatus Orthigraphus, ''Ars grammatica de partibus orationis'', <span id="23Dona">[[#Dona23\|'''23''']]</span>
	* Priscianus Caesariensis, ''Institutiones grammaticae'', '''II.15'''.		* Priscianus Caesariensis, ''Institutiones grammaticae'', <span id="15Pris">[[#Pris15\|'''II, 15''']]</span>
	* Sedulius Scotus, ''In Donati artem minorem'', '''6.13'''.		* Sedulius Scotus, ''In Donati artem minorem'', <span id="13Sedu">[[#Sedu13\|'''6, 13''']]</span>

	=== Congruitas in relazione alle costruzioni intransitive: ===		=== Congruitas in relazione alle costruzioni intransitive: ===

	* Petrus Helias, ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', '''2.42'''.		* Petrus Helias, ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', <span id="42Petr">[[#Petr42\|'''2, 42''']]</span>
	* Priscianus Caesariensis, ''Institutiones grammaticae'', '''XVIII.5'''.		* Priscianus Caesariensis, ''Institutiones grammaticae'', <span id="I5Pris">[[#PrisI5\|'''XVIII, 5''']]</span>

	=== Congruitas come condizione di grammaticalità dell’enunciato: ===		=== Congruitas come condizione di grammaticalità dell’enunciato: ===

	* Petrus Helias, ''Summa super Priscianum minorem'', '''833.21-25'''.		* Petrus Helias, ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="25Petr">[[#Petr25\|'''833, 21-25''']]</span>
	* ~~Thomas of~~ Erfurt, ''Grammatica speculativa'', '''304'''.		* Tommaso di Erfurt, ''Grammatica speculativa'', <span id="04Tomm">[[#Tomm04\|'''304''']]</span>
	* Martinus Dacus, ''Modi ~~significand~~''i, '''87'''.		* Martinus Dacus, ''Modi significandi'', <span id="87Mart">[[#Mart87\|'''87''']]</span>

	=== Congruitas parametro di correttezza dell’espressione linguistica in ambito logico: ===		=== Congruitas parametro di correttezza dell’espressione linguistica in ambito logico: ===

	* Albertus Magnus, ''Perihermeneias'', '''~~1, 3,~~ 1, 401~~, 1~~, 40'''.		* Albertus Magnus, ''Perihermeneias'', <span id="40Albe">[[#Albe40\|'''1, 401, 40''']]</span>
	* ~~Guillelmus de Ockham~~, ''Summa logicae'' '''1, 3, 61'''.		* Gulielmus Occamus, ''Summa logicae'' <span id="61Guli">[[#Guli61\|'''1, 3, 61''']]</span>

	== Riferimenti ==		== Riferimenti ==

Dentella: /* Testi */

2026-02-11T20:29:35Z

Testi

← Versione meno recente		Versione delle 22:29, 11 feb 2026
Riga 94:		Riga 94:

	===Testi===		===Testi===

			Se non altrimenti indicato, i testi sono citati secondo il database ''[https://clt.brepolis.net/llta LLT]''.

	'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione'', 1, 401, 40: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''		'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione'', 1, 401, 40: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''

Dentella: /* Testi */

2026-02-11T20:06:42Z

Testi

← Versione meno recente		Versione delle 22:06, 11 feb 2026
Riga 93:		Riga 93:
	[[Clausula]], [[Constructio (grammatica)\|Constructio]], [[oratio\|Oratio]], [[sententia\|Sententia]]		[[Clausula]], [[Constructio (grammatica)\|Constructio]], [[oratio\|Oratio]], [[sententia\|Sententia]]

	== Testi ==		===Testi===

			'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione'', 1, 401, 40: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''

	'''Alcuinus''', ''Grammatica'', 858, 13: ''Oratio est ordinatio dictionum, '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans: et est oratio dicta quasi oris ratio''		'''Alcuinus''', ''Grammatica'', 858, 13: ''Oratio est ordinatio dictionum, '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans: et est oratio dicta quasi oris ratio''

	'''~~Priscianus Caesariensis~~''', ''~~Institutiones grammaticae~~'', II, 15: ''Oratio est ordinatio dictionum '''~~congrua~~''', sententiam ~~perfectam~~ demonstrans''		'''Ars Laurenshamensis''', ''Expositio in Donatum maiorem prologus'', 5, 54: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans; est autem oratio textus uerborum cum sensu; contextus autem uerborum sine sensu non est oratio; quare? quia non est oris ratio; est oratio dicta quasi oris ratio, eo quod ex ore et ratione consistat''

	'''~~Priscianus Caesariensis~~''', ''~~Institutiones grammaticae~~'', ~~XVIII, 5~~: ~~''et sciendum, quod has quidem constructiones, quae per nominativum absolvuntur, stoici ἀξιώματα vel συμβάματα, id est dignitates vel '~~''~~congruitates''', vocabant - ut ‘ego~~ Priscianus scribo, Apollonius ambulat, Plato philosophatur’, illas vero, quibus transitiones ab alia ad aliam fiunt personam, in quibus necesse est cum nominativo etiam obliquum aliquem casum proferri, παρασυμβάματα dicebant, hoc est minus quam '''congruitates''', ut ‘Cicero servat patriam’, quando vero ex duobus obliquis constructio fitἀσύμβαμα, id est '''~~incongruitatem~~'''~~, dicebant, ut ‘placet mihi venire ad te’, nominibus ipsis tamen seu verbis hoc exigentibus~~''		'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', 23: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''~~Sedulius Scotus~~''', ''~~In Donati artem minorem~~'', 6, 13: ''~~Oratio~~ est ~~ordinatio dictionum~~ '''~~congruam~~''' ~~sententiam perfectamque demonstrans~~''		'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', 1, 3, 61: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum

	'''~~Donatus Orthigraphus~~''', ''~~Ars grammatica~~ de ~~partibus orationis~~'', ~~23:~~ ''~~Ut Priscianus dicit: Oratio~~ est ~~ordinatio dictionum~~ '''~~congruam~~''' ~~sententiam perfectamque demonstrans~~''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', 87: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

	'''~~Ars Laurenshamensis~~''', ''~~Expositio in Donatum maiorem prologus~~'', 5, 54: ''~~Oratio~~ est ~~ordinatio dictionum~~ '''~~congruam~~''' ~~sententiam perfectamque demonstrans; est autem oratio textus uerborum cum sensu; contextus autem uerborum sine sensu~~ non est ~~oratio; quare? quia non est oris ratio; est oratio dicta quasi oris ratio~~, ~~eo quod ex ore~~ et ~~ratione consistat~~''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', 833, 21-25:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', 2, 42: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', 2, 42: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''

	'''~~Petrus Helias~~''', ''~~Summa super Priscianum minorem~~'', ~~833~~, ~~21-25~~:'' ~~'Turba' enim collectivum nomen~~ est ~~et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit~~''' ~~sensus quamvis vox non~~ '''~~congruat''' figura est~~, ~~et talis constructio recipitur a grammaticis~~''		'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', II, 15: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congrua''', sententiam perfectam demonstrans''

	'''~~Albertus Magnus~~''', ''~~Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione~~'', 1, ~~401, 40~~: ''~~Sicut autem de nomine tractamus~~, ~~sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem~~, ~~et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem~~ '''~~congruae~~''' ~~orationis~~, ~~et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum~~ '''~~congruae~~''' ~~vel~~ '''~~incongruae~~''' ~~enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea~~ ad ~~finem veri vel falsi~~, ~~per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem~~''		'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', XVIII, 5: ''et sciendum, quod has quidem constructiones, quae per nominativum absolvuntur, stoici ἀξιώματα vel συμβάματα, id est dignitates vel '''congruitates''', vocabant - ut ‘ego Priscianus scribo, Apollonius ambulat, Plato philosophatur’, illas vero, quibus transitiones ab alia ad aliam fiunt personam, in quibus necesse est cum nominativo etiam obliquum aliquem casum proferri, παρασυμβάματα dicebant, hoc est minus quam '''congruitates''', ut ‘Cicero servat patriam’, quando vero ex duobus obliquis constructio fitἀσύμβαμα, id est '''incongruitatem''', dicebant, ut ‘placet mihi venire ad te’, nominibus ipsis tamen seu verbis hoc exigentibus''

	'''~~Martinus Dacus~~''', ''~~Modi significandi~~'', 87: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', 6, 13: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	~~'''Gulielmus Occamus'''~~, ~~''Summa logicae'', 1, 3, 61~~: ''~~Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim~~ est '''~~congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '~~''~~congruitate~~''' ~~nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum~~

	'''Thomas of Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', 304: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''		'''Thomas of Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', 304: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''

	== Note ==		== Note ==

Dentella: /* Testi */

2026-02-11T18:15:37Z

Testi

← Versione meno recente		Versione delle 20:15, 11 feb 2026
Riga 111:		Riga 111:
	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', 833, 21-25:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', 833, 21-25:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''

	'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione''~~, 1, 3~~, 1, 401~~, 1~~, 40: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''		'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione'', 1, 401, 40: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''

	'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', 87: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', 87: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

← Versione meno recente		Versione delle 10:38, 13 feb 2026
Riga 107:		Riga 107:
	'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|'''1, 3, 61''']]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum		'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|'''1, 3, 61''']]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum

	'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="~~Marti87~~">[[#~~87Marti~~\|'''87''']]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Mart87">[[#87Mart\|'''87''']]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|'''833, 21-25''']]</span>:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|'''833, 21-25''']]</span>:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''
Riga 119:		Riga 119:
	'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', <span id="Sedu13">[[#13Sedu\|'''6, 13''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''		'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', <span id="Sedu13">[[#13Sedu\|'''6, 13''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''Tommaso di Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', <span id="Tomm04">[[#04Tomm\|304]]</span>: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''		'''Tommaso di Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', <span id="Tomm04">[[#04Tomm\|'''304''']]</span>: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''

	== Note ==		== Note ==

← Versione meno recente		Versione delle 10:35, 13 feb 2026
Riga 105:		Riga 105:
	'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', <span id="Dona23">[[#23Dona\|'''23''']]</span>: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''		'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', <span id="Dona23">[[#23Dona\|'''23''']]</span>: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|1, 3, 61]]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum		'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|'''1, 3, 61''']]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum

	'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Marti87">[[#87Marti\|87]]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Marti87">[[#87Marti\|'''87''']]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|1, ~~401, 40~~]]</span>~~833, 21-25~~:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|'''833, 21-25''']]</span>:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, ~~401, 40~~]]</span>~~2, 42~~: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', <span id="Petr42">[[#42Petr\|'''2, 42''']]</span>: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''

	'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, ~~401, 40~~]]</span>~~II, 15~~: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congrua''', sententiam perfectam demonstrans''		'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', <span id="Pris15">[[#15Pris\|'''II, 15''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congrua''', sententiam perfectam demonstrans''

	'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, ~~401, 40~~]]</span>~~XVIII, 5~~: ''et sciendum, quod has quidem constructiones, quae per nominativum absolvuntur, stoici ἀξιώματα vel συμβάματα, id est dignitates vel '''congruitates''', vocabant - ut ‘ego Priscianus scribo, Apollonius ambulat, Plato philosophatur’, illas vero, quibus transitiones ab alia ad aliam fiunt personam, in quibus necesse est cum nominativo etiam obliquum aliquem casum proferri, παρασυμβάματα dicebant, hoc est minus quam '''congruitates''', ut ‘Cicero servat patriam’, quando vero ex duobus obliquis constructio fitἀσύμβαμα, id est '''incongruitatem''', dicebant, ut ‘placet mihi venire ad te’, nominibus ipsis tamen seu verbis hoc exigentibus''		'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', <span id="PrisI5">[[#I5Pris\|'''XVIII, 5''']]</span>: ''et sciendum, quod has quidem constructiones, quae per nominativum absolvuntur, stoici ἀξιώματα vel συμβάματα, id est dignitates vel '''congruitates''', vocabant - ut ‘ego Priscianus scribo, Apollonius ambulat, Plato philosophatur’, illas vero, quibus transitiones ab alia ad aliam fiunt personam, in quibus necesse est cum nominativo etiam obliquum aliquem casum proferri, παρασυμβάματα dicebant, hoc est minus quam '''congruitates''', ut ‘Cicero servat patriam’, quando vero ex duobus obliquis constructio fitἀσύμβαμα, id est '''incongruitatem''', dicebant, ut ‘placet mihi venire ad te’, nominibus ipsis tamen seu verbis hoc exigentibus''

	'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, ~~401, 40~~]]</span>~~6, 13~~: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''		'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', <span id="Sedu13">[[#13Sedu\|'''6, 13''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''~~Thomas of~~ Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|~~1, 401, 40~~]]</span>~~304~~: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''		'''Tommaso di Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', <span id="Tomm04">[[#04Tomm\|304]]</span>: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''

	== Note ==		== Note ==

← Versione meno recente		Versione delle 10:25, 13 feb 2026
Riga 97:		Riga 97:
	Se non altrimenti indicato, i testi sono citati secondo il database ''<span class="extLink">[https://clt.brepolis.net/llta LLT]</span>''.		Se non altrimenti indicato, i testi sono citati secondo il database ''<span class="extLink">[https://clt.brepolis.net/llta LLT]</span>''.

	'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''		'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|'''1, 401, 40''']]</span>: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''

	'''Alcuinus''', ''Grammatica'', <span id="Alcu13">[[#13Alcu\|858, 13]]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum, '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans: et est oratio dicta quasi oris ratio''		'''Alcuinus''', ''Grammatica'', <span id="Alcu13">[[#13Alcu\|'''858, 13''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum, '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans: et est oratio dicta quasi oris ratio''

	'''Ars Laurenshamensis''', ''Expositio in Donatum maiorem prologus'', <span id="Arsl54">[[#54Arsl\|5, 54]]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans; est autem oratio textus uerborum cum sensu; contextus autem uerborum sine sensu non est oratio; quare? quia non est oris ratio; est oratio dicta quasi oris ratio, eo quod ex ore et ratione consistat''		'''Ars Laurenshamensis''', ''Expositio in Donatum maiorem prologus'', <span id="Arsl54">[[#54Arsl\|'''5, 54''']]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans; est autem oratio textus uerborum cum sensu; contextus autem uerborum sine sensu non est oratio; quare? quia non est oris ratio; est oratio dicta quasi oris ratio, eo quod ex ore et ratione consistat''

	'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|~~1, 401, 40~~]]</span>23: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''		'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', <span id="Dona23">[[#23Dona\|'''23''']]</span>: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, ~~401~~, 40]]</span>~~1, 3, 61~~: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum		'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Guli61">[[#61Guli\|1, 3, 61]]</span>: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum

	'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|~~1, 401, 40~~]]</span>87: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Marti87">[[#87Marti\|87]]</span>: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="~~Albe40~~">[[#~~40Albe~~\|1, 401, 40]]</span>833, 21-25:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Petr25">[[#25Petr\|1, 401, 40]]</span>833, 21-25:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>2, 42: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>2, 42: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''

← Versione meno recente		Versione delle 10:20, 13 feb 2026
Riga 95:		Riga 95:
	===Testi===		===Testi===

	Se non altrimenti indicato, i testi sono citati secondo il database ''[https://clt.brepolis.net/llta LLT]''.		Se non altrimenti indicato, i testi sono citati secondo il database ''<span class="extLink">[https://clt.brepolis.net/llta LLT]</span>''.

	'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione'', 1, 401, 40: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''		'''Albertus Magnus''', ''Perihermeneias. Commentarium in Aristotelis librum Peri hermenias siue De interpretatione'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>: ''Sicut autem de nomine tractamus, sic etiam de verbo tractabimus secundum potissimam verbi acceptionem, et non secundum quod ipsum considerat grammaticus: quia grammaticus considerat ipsum ad finem '''congruae''' orationis, et ideo accidentia verbi perquirit secundum quod verbum '''congruae''' vel '''incongruae''' enuntiationis potest esse principium: logicus autem refert ea ad finem veri vel falsi, per quae fit interpretatio: et ideo non considerabimus de verbo nisi illa quae faciunt ad hanc intentionem''

	'''Alcuinus''', ''Grammatica'', 858, 13: ''Oratio est ordinatio dictionum, '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans: et est oratio dicta quasi oris ratio''		'''Alcuinus''', ''Grammatica'', <span id="Alcu13">[[#13Alcu\|858, 13]]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum, '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans: et est oratio dicta quasi oris ratio''

	'''Ars Laurenshamensis''', ''Expositio in Donatum maiorem prologus'', 5, 54: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans; est autem oratio textus uerborum cum sensu; contextus autem uerborum sine sensu non est oratio; quare? quia non est oris ratio; est oratio dicta quasi oris ratio, eo quod ex ore et ratione consistat''		'''Ars Laurenshamensis''', ''Expositio in Donatum maiorem prologus'', <span id="Arsl54">[[#54Arsl\|5, 54]]</span>: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans; est autem oratio textus uerborum cum sensu; contextus autem uerborum sine sensu non est oratio; quare? quia non est oris ratio; est oratio dicta quasi oris ratio, eo quod ex ore et ratione consistat''

	'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', 23: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''		'''Donatus Orthigraphus''', ''Ars grammatica de partibus orationis'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>23: ''Ut Priscianus dicit: Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', 1, 3, 61: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum		'''Gulielmus Occamus''', ''Summa logicae'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>1, 3, 61: ''Quamvis enim frequenter ad '''congruitatem''' orationis habendam oportet aspicere ad genus, — haec enim est '''congrua''' 'homo est albus' et haec incongrua 'homo est alba', quod ex sola diversitate generis oritur —, tamen supposita '''congruitate''' nihil refert cuius generis vel cuius figurae sit subiectum vel praedicatum

	'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', 87: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''		'''Martinus Dacus''', ''Modi significandi'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>87: ''His habitis dicendum est de quibusdam passionibus grammaticalibus [...] et prius de constructione quam de aliis, secundo de '''congruitate''', tertio de perfectione. Et patet ordo, quia perfectio praesupponit '''congruitatem''', '''congruitas''' vero constructionem. Omnis enim oratio perfecta est '''congrua''' et constructa, sed non convertitur sermo''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', 833, 21-25:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum minorem'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>833, 21-25:'' 'Turba' enim collectivum nomen est et pluralitatem significat. Non enim nisi de pluralibus dici potest, et propter pluralitatem que ex ea intelligitur, intelligitur recte quod sic dicitur 'turba ruunt', et ubicumque '''congruit''' sensus quamvis vox non '''congruat''' figura est, et talis constructio recipitur a grammaticis''

	'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', 2, 42: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''		'''Petrus Helias''', ''Summa super Priscianum: liber constructionum, praecepta specialia, de nominis constructione'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>2, 42: ''Transitivas vero constructiones dicunt ‘parasimbamata’, id est, ‘minus quam '''congruitate'''’, quia non ita '''congrua''' constructio est ubi omnes dictiones ad eandem personam non referuntur ut ‘Ego Priscianus lego Virgilium’''

	'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', II, 15: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congrua''', sententiam perfectam demonstrans''		'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>II, 15: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congrua''', sententiam perfectam demonstrans''

	'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', XVIII, 5: ''et sciendum, quod has quidem constructiones, quae per nominativum absolvuntur, stoici ἀξιώματα vel συμβάματα, id est dignitates vel '''congruitates''', vocabant - ut ‘ego Priscianus scribo, Apollonius ambulat, Plato philosophatur’, illas vero, quibus transitiones ab alia ad aliam fiunt personam, in quibus necesse est cum nominativo etiam obliquum aliquem casum proferri, παρασυμβάματα dicebant, hoc est minus quam '''congruitates''', ut ‘Cicero servat patriam’, quando vero ex duobus obliquis constructio fitἀσύμβαμα, id est '''incongruitatem''', dicebant, ut ‘placet mihi venire ad te’, nominibus ipsis tamen seu verbis hoc exigentibus''		'''Priscianus Caesariensis''', ''Institutiones grammaticae'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>XVIII, 5: ''et sciendum, quod has quidem constructiones, quae per nominativum absolvuntur, stoici ἀξιώματα vel συμβάματα, id est dignitates vel '''congruitates''', vocabant - ut ‘ego Priscianus scribo, Apollonius ambulat, Plato philosophatur’, illas vero, quibus transitiones ab alia ad aliam fiunt personam, in quibus necesse est cum nominativo etiam obliquum aliquem casum proferri, παρασυμβάματα dicebant, hoc est minus quam '''congruitates''', ut ‘Cicero servat patriam’, quando vero ex duobus obliquis constructio fitἀσύμβαμα, id est '''incongruitatem''', dicebant, ut ‘placet mihi venire ad te’, nominibus ipsis tamen seu verbis hoc exigentibus''

	'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', 6, 13: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''		'''Sedulius Scotus''', ''In Donati artem minorem'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>6, 13: ''Oratio est ordinatio dictionum '''congruam''' sententiam perfectamque demonstrans''

	'''Thomas of Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', 304: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''		'''Thomas of Erfurt''', ''Grammatica speculativa'', <span id="Albe40">[[#40Albe\|1, 401, 40]]</span>304: ''Dicendum est ergo quod '''congruitas''' et '''incongruitas''' causantur ex conformitate vel disconformitate modorum significandi, quae per se sunt de consideratione grammatici. Tamen proprietas vel improprietas sermonis causantur ex convenientia vel repugnantia significatorum specialium. Unde haec est '''congrua''' et propria, ‘cappa nigra’; et haec est impropria, 'cappa categorica'; tamen utraque istarum est '''congrua'''. Sed convenientia vel repugnantia significatorum specialium a grammatico per se non consideratur, sed magis a logico; ergo '''congruitas''' vel '''incongruitas''' in sermone non ab his causantur''

	== Note ==		== Note ==